Columns

Ode aan de (echte) deskundigen

Reint Jan Renes over E-nummers, Oekraïne en de ‘illusion of explanatory depth’.

Reint Jan Renes is lector Crossmediale Communicatie in het Publieke Domein en blogt op deze plek maandelijks over zijn vakgebied. Ditmaal over de menstruatie van de kip, voetbal en meningen.

Voeding lijkt soms verdacht veel op voetbal. Naast 17 miljoen bondscoaches die precies weten wat er nodig is om het Nederlands elftal weer aan de praat te krijgen, zit Nederland ook vol met voedselgoeroes die zonder kennis van zaken met overtuiging verkondigen wat goed voor ons is. Hoezo nemen we wel adviezen aan van iemand met ‘een passie voor gezonde voeding’ (Rens Kroes) of van mensen die stellen dat een ei ‘de menstruatie van een kip’ is (Green Happiness) en twijfelen we aan de adviezen van een onafhankelijk kenniscentrum over voedsel (Het Voedingscentrum)?

Dankzij het boek ‘Ode aan de E-nummers’ van microbioloog Rosanne Hertzberger is de discussie over E-nummers weer helemaal opgelaaid. Op basis van persoonlijke ervaringen en anekdotische ‘feiten’ stellen talloze foodies dat E-nummers beter vermeden kunnen worden. Kinderen zouden er druk van worden en van sommige E-nummers krijg je hoofdpijn. Dat er geen enkel wetenschappelijk bewijs is voor deze claims lijkt niemand te deren. Talloze studies laten zien dat mensen de neiging hebben te denken dat ze veel weten van de dingen waar ze op detailniveau weinig kennis over hebben. Sloman en Fernbach noemen dat de ‘illusion of explanatory depth’.

Ergens veel van ‘weten’ zonder belast te zijn met feitelijke kennis leidt tot verontrustend sterke meningen. In een studie uit 2014 werd na de annexatie van de Krim door Rusland aan een grote groep Amerikanen gevraagd hoe de Verenigde Staten moesten reageren èn of ze wisten waar Oekraïne lag. Hoe minder de respondenten wisten waar Oekraïne lag (gemiddeld zaten ze er 2900 km naast, ongeveer de afstand van Kiev tot Madrid), des te meer ze wilden dat de VS krachtig zouden ingrijpen.

Gebrek aan kennis weerhoudt mensen niet van een mening.

Geen probleem als je een sterke mening hebt over triviale zaken als voetbal of de nieuwste Iphone. Vertel gerust wat je ervan vindt, ook al begrijp je amper hoe het feitelijk werkt. Echter, zodra het over serieuze zaken gaat, zoals bijvoorbeeld onze gezondheid, het klimaat of wereldvrede zouden we wat mij betreft vaker mogen luisteren naar mensen die er voor hebben doorgeleerd.

Advertentie

4 reacties op “Ode aan de (echte) deskundigen

  1. Ik heb het boek van Rosanne. met plezier gelezen. Uiteraard is dat deel over E-nummers en hoe je verder voeding maakt uitstekend. Maar in het laatste hoofdstuk gedraagt zij zich ook als een goeroe. Om haar punt over duurzaamheid te maken schrijft ze: ‘Als je de onderbouwing van hun keuzes achterwege laat, leken ze in de praktijk niet zovel kwaad te doen ……. Tekorten aan die voedingsstoffen zijn niet de grootste bedreiging van de volksgezondheid’.

    Het Voedingscentrum maakte echter een berekening van de voedingswaarden van het winterboek van de dames en er bleken flinke tekorten die ernstige gezondheidsproblemen op kunnen leveren: http://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/your-50-days-of-green-happiness.aspx Rosanne had wel de moeite kunnen nemen zich daarover te informeren. Als je voeding kunt maken, betekent dat niet automatisch dat je voedingsadvies kunt geven en dan kun je beter ook niet doen.

  2. Mensen geloven wel vaker in dingen die niet wetenschappelijk bewezen zijn. Zoals bijvoorbeeld acupunctuur, homeopathie, negatieve gevolgen van onder elektriciteitsmasten wonen of last hebben van straling van allerlei apparaten. Recenter nog: schade aan je huis door gasboringen.
    En dat is met E-nummers misschien ook zo. Mensen ervaren het aan den lijve, maar als het (nog?) niet wetenschappelijk aangetoond is dat het klopt wat ze zelf merken, is het dan onzin dat ze het toch geloven?
    Of hechten ze geen of minder geloof aan (de onafhankelijkheid van) de diverse instanties die het ontkennen/tegenspreken dan aan de mensen van wie zij hun informatie krijgen?

  3. Interessante column…geen woord gelogen. Maar ik verwacht van een goeroe op het terrein van crossmediaal communicatie niet een pleidooi voor het beter luisteren naar doorgeleerde experts die blijkbaar de onrust van de gemiddelde burger niet kunnen wegnemen. Beter kan deze expert zijn kennis over risicocommunicatie delen met de deskundigen zodat op die manier de wind uit de zeilen van de zelfverklaarde goeroes wordt genomen. Niet de burger moet beter luisteren, de expert moet beter spreken.

    1. @Jan, is het niet allebei? De expert moet het beter uitleggen, maar dat heeft alleen zin als de burger wil overwegen na te denken over de informatie die wordt geboden. Denk je niet?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *